ThuanTuy.comThuần Tuý
Hạt tiêu, bột nghệ và gia vị bột

Bột quế nguyên chất và quế đã cất dầu: bẻ thanh quế, ngâm nước ấm, đọc nhãn ngũ vị

Quế tốt bẻ ra thấy lớp dầu sẫm, cay ngọt, ngâm nước ấm tiết nhớt. Cách nhận ra quế đã cất tinh dầu, bột quế độn vỏ cây, mùn và đọc nhãn bột ngũ vị hương.

A man's hands snapping a thick cinnamon bark stick over a small glass bowl of warm water on a light wooden kitchen table, soft morning daylight, 45-degree angle

Quế tốt là vỏ dày vừa phải, mặt trong nâu đỏ, bẻ gãy giòn và thấy một lớp sẫm như có dầu ở mặt gãy, mùi cay ngọt bốc ngay; ngâm một mẩu trong nước ấm thì nước ngả nâu đỏ và hơi nhớt. Quế đã cất lấy tinh dầu rồi phơi lại thì nhạt màu, xốp, mùi yếu, nhai không cay ngọt; bột quế độn vỏ cây khác, mùn hay bột ngũ cốc thì nhạt mùi, thô xơ hoặc mịn trơn bất thường.

Giá trị của quế nằm ở tinh dầu trong vỏ. Vì thế kiểu gian lận đặc trưng của quế là bán phần vỏ đã bị lấy mất tinh dầu, hoặc pha bột quế với thứ rẻ có màu nâu tương tự. Ở bếp, quế thanh là dạng bạn tự kiểm được bằng mắt, tay và mũi. Bột quế khó hơn nhiều, và bột ngũ vị hương, vốn là hỗn hợp, thì chủ yếu phải đọc nhãn.

Vỏ quế thật: tinh dầu nằm ở đâu và vì sao quế có vị cay ngọt

Quế ta dùng nấu ăn là vỏ thân, vỏ cành của cây quế, bóc ra rồi phơi khô. Tinh dầu quế tập trung ở lớp vỏ trong, ngay sát phần gỗ. Khi phơi, lớp vỏ ngoài sần sùi màu xám nâu, có khi còn rêu mốc tự nhiên của vỏ cây; lớp trong chuyển nâu đỏ, nhẵn hơn. Vỏ càng dày và cây càng nhiều năm thì lớp trong càng dày, càng nhiều dầu.

Bẻ một thanh quế tốt, mặt gãy giòn, có một vệt sẫm màu nâu đỏ đậm, đôi khi lấm tấm như ngấm dầu. Đó là phần giàu tinh dầu. Mùi cay ngọt nồng bốc lên ngay khi bẻ. Nhai một mẩu nhỏ, bạn thấy ngọt trước, rồi cay tê lan khắp miệng, hơi chát. Vỏ quế còn chứa chất nhầy, nên ngâm trong nước ấm một lúc, nước sánh nhẹ và ngả nâu đỏ.

Có hai kiểu quế hay gặp trong bếp: quế vỏ dày, thanh cứng, vị cay mạnh, là loại phổ biến ở nước ta; và quế vỏ mỏng cuộn nhiều lớp như điếu xì gà, mềm, vị dịu và ngọt hơn. Cả hai đều là quế thật, chỉ khác loài cây và cách bóc. Đừng lấy loại này làm chuẩn để chê loại kia.

Quế bán trong bếp còn có nhiều dạng: quế thanh cắt khúc, quế ống, quế vụn, quế chẻ, bột quế. Dạng càng vụn càng khó kiểm và càng dễ lẫn phần vỏ ngoài, vỏ cành nhỏ. Đó không hẳn là gian lận, vì quế vụn vốn là hàng rẻ hơn; chỉ là bạn nên trả đúng giá cho đúng dạng.

Quế và bột quế hay bị làm giả, làm kém ra sao

Quế đã cất tinh dầu. Vỏ quế sau khi chưng cất lấy dầu, phơi khô lại và bán như quế thường hoặc xay bột. Dấu hiệu: màu nhạt, xỉn, có khi bạc; mặt gãy không có lớp sẫm dầu; xốp, nhẹ; mùi yếu; nhai thấy nhạt, thiếu cay ngọt.

Vỏ cây khác cuộn giống quế. Vỏ một số cây có màu nâu đỏ, cuộn lại trông như quế. Dấu hiệu: bẻ không giòn mà dai, xơ; gần như không có mùi quế; nhai thấy chát đắng, không ngọt.

Quế vụn, quế cành nhỏ, vỏ ngoài nhiều. Hàng kém, không độc. Bột xay từ phần này nâu xám, thô, nhiều xơ, mùi nhẹ.

Bột quế độn bột vỏ cây, mùn, bột ngũ cốc. Tăng khối lượng. Bột nhạt mùi, cảm giác khi xoa hoặc thô xơ bất thường, hoặc mịn trơn như bột gạo.

Thêm đường hay hương liệu vào bột quế. Che bột nhạt mùi. Mùi thơm ngọt gắt lúc mở rồi tắt nhanh, vị ngọt rõ hơn vị cay.

Kiểm quế thanh và bột quế ở bếp

Bạn cần một đĩa trắng, hai cốc thuỷ tinh nhỏ, nước ấm vừa tay, khăn giấy. Nếu có một thanh quế hay một ít bột quế bạn tin được, hãy dùng làm đối chứng.

  1. Với quế thanh: cầm thử độ nặng. Quế nhiều dầu chắc tay; quế đã cất dầu nhẹ, xốp.
  2. Bẻ gãy một thanh. Nghe tiếng: giòn gọn là tốt; dai, xơ, bẻ cong mới gãy là đáng ngờ. Nhìn mặt gãy: tìm lớp sẫm màu nâu đỏ đậm ở mặt trong.
  3. Đưa mặt gãy ra xa mặt, phẩy tay ngửi. Mùi cay ngọt nồng là quế có dầu; mùi nhạt, mùi gỗ mục, mùi bụi là quế kém hay đã cất dầu.
  4. Bẻ một mẩu nhỏ bằng hạt gạo, nhai rồi nhổ ra. Quế tốt ngọt rồi cay tê, hơi chát. Nhạt, chỉ chát gỗ là không đạt.
  5. Ngâm một mẩu quế cỡ đốt ngón tay vào cốc nước ấm, để mười lăm phút. Quế tốt cho nước nâu đỏ, sờ thấy hơi nhớt giữa hai ngón tay. Quế đã cất dầu nước nhạt màu, ít nhớt.
  6. Với bột quế: rắc lên đĩa trắng cạnh bột đối chứng, so màu và độ mịn, phẩy tay ngửi. Khuấy nửa thìa cà phê vào cốc nước ấm, đợi mười phút. Bột quế thật làm nước nâu đỏ, hơi sánh; mảnh xơ lớn nổi nhiều, hoặc lớp lắng trắng nhạt ở đáy, là dấu hiệu bột độn.
  7. Nếm một lượng rất nhỏ bột trên đầu đũa: cay ngọt rõ là được; ngọt đường hoặc nhạt là đáng ngờ.

Đừng bao giờ cho cả thìa bột quế khô vào miệng để thử. Bột quế khô rất dễ hít vào đường thở, gây ho sặc và nguy hiểm, nhất là với trẻ em. Nếm chỉ một chút trên đầu đũa là đủ.

Đọc kết quả: phép thử nào nói được gì về quế

Quế thanh tự kiểm được khá chắc; bột quế thì ít hơn. Bảng dưới phân tách từng mẹo.

MẹoNói được gìVì sao
Bẻ thanh quế xem lớp dầu sẫmTin được với quế thanhTinh dầu tập trung ở lớp vỏ trong; quế đã cất dầu mất lớp này
Ngâm nước ấm thấy nhớtGợi ý quế thật còn chấtChất nhầy trong vỏ quế tiết ra; vỏ cây khác ít nhớt hơn
Quế màu càng đỏ càng tốtKhông chắcMàu phụ thuộc loài và cách phơi; mùi và mặt gãy đáng tin hơn
Bột quế thơm gắt là tốtKhông đủHương liệu thêm vào cũng thơm gắt; xem mùi có bền sau vài phút để ngoài không
Bột quế có độn bao nhiêuỞ nhà không trả lời đượcPhòng kiểm nghiệm soi tế bào vỏ dưới kính hiển vi và đo tinh dầu
Quế vỏ mỏng cuộn là quế giảSaiĐó là loài quế khác, vị dịu hơn, vẫn là quế thật

Với quế, lời khuyên cũng như tiêu và hồi: mua thanh, tự xay. Thanh quế giữ dầu lâu hơn bột rất nhiều, và bạn kiểm được ngay.

Đọc nhãn bột quế và bột ngũ vị hương

Bột quế nguyên chất có thành phần chỉ một dòng là quế. Gói ghi thêm đường, tinh bột, hương liệu thì là hỗn hợp; ghi trung thực thì không sai, nhưng đừng trả giá bột quế nguyên chất cho nó.

Bột ngũ vị hương là hỗn hợp theo công thức, thường có quế, hồi, đinh hương, tiểu hồi và hoa tiêu hoặc tiêu; mỗi nơi phối một kiểu. Không có ngũ vị hương "nguyên chất" theo nghĩa một nguyên liệu. Điều cần đọc là dòng thành phần: các gia vị có đứng đầu không, hay muối, đường, bột ngọt, tinh bột chiếm chỗ đầu. Gói mà muối đứng đầu là gói bạn đang mua muối có mùi ngũ vị.

Với ngũ vị hương, nên tự trộn nếu dùng thường xuyên: mua quế thanh, hồi nguyên quả, đinh hương, tiểu hồi nguyên hạt, rang nhẹ rồi xay. Mỗi thứ bạn đã kiểm riêng, nên hỗn hợp cũng yên tâm.

Như mọi gia vị khác, chữ "nguyên chất", "thượng hạng" chỉ có giá trị khi có đơn vị đứng tên, ngày sản xuất, hạn dùng. Bột quế để lâu nhạt mùi rõ; ngày sản xuất giúp bạn đọc kết quả ngửi cho đúng.

Mua quế, cất quế và vài lưu ý an toàn

Mua của người bán chịu trách nhiệm về hàng, cho đổi trả. Với quế thanh, xin bẻ thử một thanh ngay khi mua nếu mua trực tiếp; mua qua mạng thì kiểm khi nhận hàng. Giá rẻ hơn hẳn mặt bằng chung của quế cùng loại, cùng độ dày vỏ là lý do để nghi quế đã cất dầu.

Cất quế thanh trong lọ hay hộp kín, khô, tối. Quế giữ mùi khá lâu nhưng gặp ẩm sẽ mốc ở mặt trong. Bột quế mất mùi nhanh hơn, xay đủ dùng vài tuần.

Quế là gia vị, dùng lượng nhỏ trong món ăn. Quế vỏ dày chứa một chất tự nhiên mà dùng quá nhiều, thường xuyên, lâu dài thì không tốt; nấu nướng thông thường thì không đáng lo. Không tự ý dùng bột quế với lượng lớn hằng ngày như một cách chữa bệnh; người đang điều trị bệnh nên hỏi bác sĩ.

Để bột quế xa tầm tay trẻ nhỏ. Trò thử nuốt một thìa bột quế khô từng lan trên mạng có thể gây sặc, khó thở, phải đi cấp cứu.

Lỡ mua quế đã cất dầu hay bột quế pha

Quế đã cất dầu không độc, chỉ nhạt mùi; bột quế độn bột ngũ cốc cũng không độc tức thì. Đây chủ yếu là chuyện tiền bạc. Nếu có mùi mốc, mùi lạ hay màu bất thường thì ngừng dùng.

Giữ phần còn lại, bao bì, chứng từ. Chụp ảnh mặt gãy của thanh quế cạnh thanh quế bạn tin được, ảnh cốc nước ngâm hai mẫu đặt cạnh nhau.

Báo người bán, mô tả điều thấy được, đề nghị đổi trả. Không quy kết khi chưa có kết quả kiểm nghiệm; người bán lẻ có thể không biết hàng đã bị cất dầu.

Cần xác định chắc, ví dụ khi mua số lượng lớn, có thể gửi mẫu niêm kín tới phòng kiểm nghiệm thực phẩm được công nhận để đo hàm lượng tinh dầu và soi thành phần bột.

Lần sau, giữ lại một thanh quế bạn ưng ý nhất làm mẫu. Mỗi khi mua mẻ mới, bẻ một thanh đặt cạnh mẫu, ngửi và nhìn mặt gãy. Chỉ mười giây là biết mẻ mới có đúng loại như lần trước, và người bán cũng khó cãi khi bạn đặt hai thanh cạnh nhau.

Câu hỏi thường gặp

Quế bẻ ra không thấy lớp dầu sẫm có phải quế giả không?

Không hẳn là giả, nhưng thường là quế kém: vỏ cành non, vỏ mỏng hoặc đã bị cất lấy tinh dầu. Ngửi và nhai một mẩu nhỏ để biết còn cay ngọt không.

Quế vỏ mỏng cuộn nhiều lớp với quế thanh dày, loại nào là thật?

Cả hai đều là quế thật, từ hai loài cây khác nhau. Loại cuộn mỏng vị dịu, ngọt hơn, hợp đồ ngọt; loại thanh dày cay mạnh hơn, hợp món hầm, kho. Chọn theo món ăn.

Ngâm quế vào nước thấy nhớt có sao không?

Không sao, đó là chất nhầy tự nhiên trong vỏ quế. Quế còn nhiều chất thì nước ngả nâu đỏ và hơi nhớt; quế đã cất dầu cho nước nhạt và ít nhớt hơn.

Bột ngũ vị hương có loại nguyên chất không?

Ngũ vị hương là hỗn hợp nhiều gia vị nên không có nguyên chất theo nghĩa một nguyên liệu. Đọc dòng thành phần: gia vị phải đứng đầu, không phải muối, đường hay tinh bột.

Có nên nếm cả thìa bột quế để thử độ cay?

Không. Bột quế khô rất dễ hít vào đường thở gây ho sặc, khó thở. Chỉ nếm một chút trên đầu đũa, và để bột quế xa tầm tay trẻ nhỏ.

Quế có đốm trắng ở mặt trong có dùng được không?

Đốm trắng, xanh ở mặt trong thường là mốc do ẩm. Không nên dùng, kể cả khi đã lau. Mặt ngoài vỏ quế có rêu khô, đốm xám từ khi còn trên cây thì là chuyện khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138