ThuanTuy.comThuần Tuý
Trà, chè khô và thảo mộc

Lá sen khô nguyên chất: sợi lá xanh xám có gân nổi, cuống độn và lá sen tẩm hương

Lá sen khô thái sợi có màu xanh xám ngả vàng, mặt trên mịn như phấn, gân nổi mặt dưới, thơm mùi cỏ khô. Cách nhận cuống độn, lá úa, lá mốc và hương tẩm.

An older man's hands crumbling a large dry lotus leaf over a rustic wooden tray, fine shreds falling into a plain unlabeled glass jar, side view at table height, warm afternoon light

Lá sen khô thật thái sợi có màu xanh xám ngả vàng nhạt, mặt trên mịn như phủ phấn, mặt dưới có gân nổi tỏa từ tâm, mùi cỏ khô thoảng hương sen lá; ngâm nước ấm thì sợi lá đẩy nước, nước ra màu vàng xanh nhạt. Túi lá sen có nhiều khúc ống tròn rỗng ruột, nhiều mảnh nâu đen giòn mủn, hay mùi sen ngọt nồng như trà sen, là túi cần xem lại.

Lá sen khô thường bị độn cuống sen vì cuống nặng, rẻ, sẵn sau mùa hái hoa; hoặc lẫn lá úa, lá rách nhặt muộn; đôi khi tẩm thêm hương sen cho thơm. Ở nhà bạn nhận ra được cuống, lá úa, lá mốc và hương tẩm nặng. Bài chỉ nói chuyện nhận biết lá sen nguyên chất, không bàn công dụng; dư lượng, độ sạch của nguồn nước đầm sen thì chỉ phòng kiểm nghiệm trả lời được.

Lá sen thật có những đặc điểm gì và vì sao

Lá sen mọc vươn lên khỏi mặt nước, mặt trên có lớp sáp mịn với cấu trúc rất nhỏ làm nước đọng thành giọt và lăn đi. Lớp sáp ấy vẫn còn khi lá khô, nên mặt trên lá sen khô sờ mịn, hơi phấn, xanh xám chứ không bóng. Thả sợi lá vào nước, bạn sẽ thấy mặt trên lá đẩy nước, giọt nước tròn lại, sợi nổi lâu trước khi ngấm.

Mặt dưới lá có gân to tỏa ra từ điểm giữa, nơi lá nối với cuống. Lá thái sợi vẫn còn nhiều đoạn gân nổi, màu nhạt hơn phiến lá. Mùi lá sen khô là mùi cỏ khô, mùi rơm sạch, thoảng nét mát của đầm sen. Mùi này nhẹ, không ngọt, không giống mùi gạo sen trong trà ướp.

Lá hái lúc còn xanh, phơi trong bóng râm hoặc sấy nhẹ thì giữ màu xanh xám. Lá hái muộn, đã úa trên đầm, phơi nắng gắt thì vàng nâu, giòn mủn, mùi nhạt. Cả hai đều là lá sen, chỉ khác chất lượng.

Những thứ hay lẫn vào túi lá sen khô

Cuống sen thái khúc. Cuống sen là ống tròn có các lỗ rỗng chạy dọc bên trong, vỏ ngoài có gai nhỏ sần sùi. Thái khúc ngắn, khi khô thành những mẩu tròn rỗng ruột, màu nâu xám, rất dễ nhận ra.

Lá úa, lá rách nhặt muộn. Lá đã già, úa vàng nâu trên đầm, sấy lên giòn mủn, bóp ra bột, mùi nhạt hoặc mùi ẩm. Túi nhiều mảnh nâu đen là túi lá muộn.

Lá cây khác. Ít gặp hơn nhưng có. Sợi lá không có mặt phấn mịn, không có gân tỏa tròn, mặt trên không đẩy nước. Ngâm nước sẽ thấy rõ.

Lá ẩm mốc. Lá dày, phơi không kỹ dễ mốc. Có đốm trắng, xám xanh hoặc mùi chua ẩm, nhất là ở đáy túi.

Lá sen tẩm hương sen. Lá được phun hương cho thơm giống trà sen. Mùi ngọt nồng, rõ khi mở túi, trong khi lá sen thật chỉ thoảng mùi cỏ.

Thử lá sen khô ở nhà theo thứ tự

Cần một đĩa sứ trắng, một bát nước ấm, một cốc thuỷ tinh trong. Làm ở chỗ sáng.

  1. Đổ ra một nắm lá lên đĩa trắng, lấy cả phần đáy túi.
  2. Nhặt riêng những mẩu tròn rỗng ruột (cuống) và những mảnh nâu đen giòn mủn (lá úa). Ước lượng tỷ lệ so với cả nắm.
  3. Lật vài sợi lá to xem mặt trên có mịn phấn, mặt dưới có gân nổi không. Lá không có hai đặc điểm này cần nghi là lá khác.
  4. Ngửi bằng cách phẩy tay. Mùi cỏ khô, rơm sạch là bình thường. Mùi ngọt nồng giống trà sen là dấu hiệu tẩm hương; mùi chua ẩm là dấu hiệu ẩm mốc.
  5. Thả một nhúm lá vào cốc nước ấm. Sợi lá sen thật nổi lâu, mặt trên giữ những giọt nước tròn. Sau mười phút, nước vàng xanh nhạt. Nước nâu sẫm, đục, có váng là dấu hiệu lá úa hoặc ẩm.
  6. Nếm một ngụm nhỏ đã pha loãng. Nước lá sen thật hơi chát nhẹ, mát, không ngọt. Có vị ngọt rõ là có chất trộn thêm.

Nếu thấy đốm mốc ở bước ba, dừng lại, không ngâm, không nếm, xem như mẻ lá không đạt.

Mẹo thử lá sen khô và giới hạn của chúng

Lá sen khô ít mẹo truyền miệng hơn chè, nhưng vẫn có vài điều hay bị hiểu sai.

MẹoNói được gìVì sao
Lá càng xanh càng tốtMột phần đúngLá hái xanh phơi râm giữ màu tốt; nhưng xanh tươi bất thường, ngâm loang màu nhanh thì nên nghi nhuộm.
Thả nước thấy lá đẩy nướcGợi ý tốtLớp sáp mặt trên lá sen còn sau khi khô; lá khác thường ngấm nước nhanh.
Thơm mùi sen là lá sen tốtSaiLá sen thật chỉ thoảng mùi cỏ; mùi sen ngọt nồng thường là hương tẩm.
Nhặt cuống, nhặt lá úaNói được độ độnCuống và lá úa nhận ra bằng mắt; cho bạn biết túi có đúng lời giới thiệu không.
Lá sạch, không tồn dư, nguồn nước đầm sạchChỉ phòng kiểm nghiệmDư lượng, kim loại nặng không có màu, mùi; mắt và mũi không đọc được.

Lá sen già, lá sen non và lá sen bánh tẻ: chọn sao cho đúng

Người bán hay giới thiệu "lá sen non" như một loại cao cấp hơn. Trên thực tế, lá sen thường hái để làm khô là lá bánh tẻ, đã xoè to, xanh đậm, chưa úa. Lá non quá còn cuộn, ít phiến, khó làm khô mà vẫn giữ màu; lá già quá đã úa, nhiều xơ, mùi nhạt. Vì thế chữ "lá non" trên túi nên được đọc như một lời giới thiệu, không phải một bảo đảm.

Khi nhìn túi lá, bạn không cần biết chính xác lá non hay già, chỉ cần để ý màu đều, ít mảnh nâu đen, sợi lá còn mặt phấn. Đó là dấu hiệu lá hái đúng lúc. Lá có màu loang lổ xanh lẫn nâu thường là trộn lá nhiều đợt.

Một điều nên biết: lá sen khô thái sợi nhỏ quá thì khó nhận ra cuống, lá úa và lá lạ. Nếu bạn muốn kiểm kỹ, chọn loại thái sợi to hoặc lá nguyên gấp lại, về nhà tự cắt. Mua lá nguyên còn cho bạn nhìn thấy gân tỏa tròn và lớp sáp mặt trên, hai đặc điểm khó giả nhất của lá sen.

Đọc bao bì lá sen khô và trà lá sen

Lá sen khô nguyên chất nên ghi thành phần chỉ có lá sen, tên cơ sở, địa chỉ, ngày sản xuất, hạn dùng. Trà lá sen túi lọc có thể là hỗn hợp với các thảo mộc khác, cỏ ngọt, hương liệu; theo quy định hiện hành, các thành phần phải được ghi. Đọc dòng thành phần trước khi đọc lời giới thiệu ở mặt trước.

Nhiều gói lá sen kèm lời giới thiệu về công dụng. Sổ tay này không bàn công dụng; điều nên nhớ là lời giới thiệu ấy không phải là thông tin về chất lượng lá. Một gói ghi đủ công dụng mà không ghi ngày sản xuất, không ghi nơi làm thì vẫn là gói thiếu thông tin cần thiết. Người đang dùng thuốc, đang mang thai hoặc có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước khi uống thường xuyên.

Với lá sen cân lẻ không nhãn, thông tin duy nhất là câu trả lời của người bán. Ba câu hỏi đáng hỏi: lá hái mùa nào, phơi hay sấy, có lẫn cuống không. Ghi lại câu trả lời; nếu sau đó túi lá có nhiều cuống trong khi người bán nói không, bạn có căn cứ rõ ràng để trao đổi lại.

Nguyên lý chọn nơi mua và cách cất lá sen khô

Người bán đáng tin là người nói được lá hái mùa nào, phơi hay sấy, có lẫn cuống không. Mua túi nhỏ về thử theo các bước trên, rồi mới mua nhiều. Lá sen rẻ hơn hẳn mặt bằng chung thì thường là lá muộn hoặc lẫn cuống nhiều; không phải hàng nguy hiểm, nhưng không đáng mua lượng lớn.

Lá sen khô rất xốp, hút ẩm nhanh. Cất trong túi có khoá kéo hoặc hũ thuỷ tinh kín, chỗ khô mát, tránh nắng. Chia gói nhỏ nếu mua nhiều. Định kỳ mở xem: lá còn giòn, còn mùi cỏ khô là ổn; lá mềm, mùi chua, có đốm là bỏ.

Đừng để lá sen gần trà ướp sen hay gần gia vị. Lá khô hút mùi, bạn sẽ khó biết mùi sen là do ám hay do tẩm.

Nếu nhà bạn ở nơi ẩm, nhất là mùa nồm, cho thêm một gói hút ẩm thực phẩm vào hũ đựng lá, và đừng mở hũ khi trời đang ẩm nặng. Lá đã hơi mềm nhưng chưa có mùi lạ, chưa có đốm, có thể trải mỏng chỗ thoáng mát cho khô lại; lá đã có mùi chua hay đốm thì không cứu.

Lá sen khô nghi độn, mốc thì làm gì

Ngừng dùng nếu thấy mốc. Giữ lại phần còn lại, chụp ảnh các mẩu cuống, lá úa đã nhặt ra trên đĩa trắng, ghi nơi mua và ngày mua.

Nếu sau khi uống thấy đau bụng, buồn nôn, nổi mẩn hay khó chịu bất thường, ngừng dùng và đi khám, mang theo gói lá.

Trao đổi với người bán bằng những gì bạn thấy: tỷ lệ cuống, lá úa, mùi hương nồng không giống lá sen. Đề nghị đổi trả. Không quy kết khi chưa có kết quả kiểm nghiệm. Nếu muốn biết về dư lượng hay độ sạch, gửi mẫu tới phòng kiểm nghiệm thực phẩm được công nhận và hỏi trước chỉ tiêu, lượng mẫu.

Với túi chỉ lẫn cuống mà không mốc, bạn có thể tự nhặt cuống ra và dùng phần lá. Nhặt xong nên cân thử phần cuống so với phần lá; con số đó cho bạn biết túi bị độn nặng hay nhẹ, và là thông tin cụ thể để nói với người bán thay vì nói chung chung rằng hàng kém.

Câu hỏi thường gặp

Lá sen khô thật có mùi gì?

Mùi cỏ khô, rơm sạch, thoảng nét mát của đầm sen. Lá sen thật không thơm ngọt nồng như trà ướp sen; mùi ngọt nồng thường là hương tẩm thêm.

Những mẩu tròn rỗng ruột trong túi lá sen là gì?

Đó là cuống sen thái khúc. Cuống có các lỗ rỗng chạy dọc bên trong. Ít cuống lẫn vào là thường gặp; nhiều cuống là túi bị độn để nặng ký.

Lá sen khô màu nâu có dùng được không?

Lá nâu thường là lá úa hoặc phơi nắng gắt, chất lượng kém hơn nhưng không độc nếu không mốc. Lá nâu đen, mủn, mùi chua ẩm thì nên bỏ.

Làm sao biết lá sen khô có bị nhuộm màu không?

Ngâm một nhúm trong nước lạnh. Lá thật ra màu chậm, nước vàng xanh nhạt. Lá loang màu xanh đậm ngay khi chạm nước, khăn giấy chấm vào in màu rõ, là dấu hiệu nên nghi.

Có nên mua lá sen nguyên lá thay vì loại thái sợi không?

Lá nguyên dễ kiểm hơn vì bạn thấy rõ gân tỏa tròn, lớp sáp mặt trên và không lẫn cuống. Về nhà tự cắt nhỏ là được, chỉ cần cất kín cho khỏi ẩm.

Lá sen khô để được bao lâu?

Tuỳ cách làm khô và cách cất; theo hạn ghi trên bao bì. Cất kín, khô mát thì lá giữ được lâu. Lá mềm đi, đổi mùi, có đốm thì bỏ dù còn hạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138