ThuanTuy.comThuần Tuý
Trà, chè khô và thảo mộc

Trà sen nguyên chất: mùi sen ướp thật nhạt dần qua lượt pha, hương tẩm thì sụt hẳn

Trà ướp gạo sen thật thơm thanh, giữ mùi qua hai ba lượt và còn sót gạo sen; trà tẩm hương sen thơm gắt rồi mất. Cách thử ở bếp và đọc bao bì trà sen.

A man's hands spreading loose dark tea leaves on a white ceramic plate, picking out tiny pale lotus stamens with wooden chopsticks, rustic wooden tray, extreme close-up, warm afternoon light

Trà sen ướp thật có mùi sen thanh, mát, nằm dưới mùi chè chứ không đè lên; mùi nhạt dần đều qua lượt pha thứ hai, thứ ba, và trong túi thường còn sót những sợi gạo sen màu ngà đã khô. Trà tẩm hương sen thì thơm gắt, ngọt, ngửi xa đã thấy, lượt hai gần như hết mùi. Pha hai lượt liền nhau, dàn trà khô ra đĩa trắng tìm gạo sen, và để ý mùi khi nước nguội là ba cách bạn làm được ngay ở nhà.

Trà sen hay bị tẩm vì ướp thật rất tốn: cần rất nhiều hoa sen để lấy đủ gạo, ướp nhiều lượt, mỗi lượt sấy lại, chỉ làm được vào mùa sen. Hương sen tẩm thì làm quanh năm, nhanh, rẻ. Phép thử ở bếp loại được khá rõ kiểu tẩm nặng. Nhưng có loại vừa ướp ít gạo sen vừa tẩm thêm hương, loại đó khó tách bằng mũi, và không ai ở bếp nhà mình nói được chính xác tỷ lệ.

Mùi sen trong trà ướp thật hình thành thế nào

Gạo sen là phần nhị đực màu vàng ngà trong bông sen, mang phần lớn mùi thơm của hoa. Khi ướp, người làm trộn chè khô với gạo sen theo từng lớp, ủ kín cho chè hút mùi, rồi sấy nhẹ để bỏ ẩm, sàng gạo sen cũ ra và ướp lượt mới. Chè khô hút mùi rất mạnh, chính đặc tính đó cho phép ướp, và cũng chính đặc tính đó làm chè dễ ám mùi lạ khi cất sai chỗ.

Vì mùi đi vào lá chè qua nhiều lượt ủ, nó thấm vào trong chứ không chỉ phủ mặt ngoài. Pha nước, mùi sen ra cùng với vị chè, nhạt dần theo lượt. Mùi sen thật có nét mát, hơi ngái, gần với mùi đầm nước buổi sáng hơn là mùi nước hoa. Người quen uống tả là thơm "nằm dưới" mùi chè: phải nhấp một ngụm, thở ra mới thấy rõ.

Ngoài cách ướp gạo sen còn có cách ướp nguyên bông: nhồi chè vào bông sen còn tươi, buộc lại để qua đêm. Lượng ướp ít hơn, mùi nhẹ hơn, thường làm cho một lần dùng. Trà ướp bông bán dạng khô cũng có, khi đó trong trà có thể thấy mảnh cánh hoặc nhị khô. Hai kiểu đều là ướp thật, khác nhau ở độ đậm và độ bền mùi.

Những kiểu trà sen không phải ướp thật

Chè thường tẩm hương sen. Chè xanh phổ thông được phun hương liệu mùi sen. Mùi mạnh, ngọt, giống bánh kẹo vị sen hơn là bông sen. Thường không có gạo sen trong túi, hoặc có vài sợi rắc lên mặt cho đẹp.

Ướp ít lượt rồi tẩm thêm. Có ướp gạo sen thật nhưng ít, sau đó bổ sung hương. Đây là loại khó nhận ra nhất: có gạo sen, có nét mùi sen thật, nhưng lượt đầu thơm gắt bất thường.

Rắc gạo sen đã qua sử dụng. Gạo sen sàng ra sau khi ướp đã hết mùi, có thể bị trộn lại vào chè để tạo vẻ "có gạo". Nhìn thì có gạo, ngửi gạo thì không thấy gì.

Trộn trà khác với một ít trà sen. Một phần trà sen ướp thật trộn với nhiều chè thường để kéo dài. Mùi sen có nhưng mỏng, lượt hai gần hết, bã lẫn nhiều loại lá.

Thử trà sen ở bếp: từng bước

Cần một ấm sứ nhỏ, hai chén trắng, đĩa trắng, nước sôi để giảm bớt một chút cho khỏi bỏng chè. Mũi bạn nên "sạch": không thử sau khi vừa nấu ăn, không thoa nước hoa.

  1. Ngửi túi trà từ xa. Mở túi, đặt cách mũi một gang tay, phẩy nhẹ. Trà ướp thật cần đưa gần hơn mới thấy rõ; trà tẩm nặng ngửi xa đã xộc.
  2. Dàn một thìa trà ra đĩa trắng. Tìm những sợi nhỏ màu vàng ngà hoặc nâu nhạt, mảnh như sợi chỉ, đầu hơi to: đó là gạo sen. Nhặt vài sợi ra ngửi riêng; gạo sen vừa ướp xong còn mùi, gạo đã sàng thì gần như không.
  3. Pha lượt một, tráng nhanh rồi hãm ngắn. Ngửi nắp ấm, ngửi chén, nhấp một ngụm nhỏ, thở ra bằng mũi.
  4. Pha lượt hai ngay sau đó, hãm lâu hơn một chút. Trà ướp thật vẫn còn mùi sen rõ, chỉ nhạt hơn. Trà tẩm nặng lượt hai thường chỉ còn mùi chè.
  5. Để chén lượt một nguội hẳn, rồi ngửi lại. Mùi sen thật nguội đi vẫn mát, dễ chịu; nhiều loại hương tẩm nguội đi lộ ra mùi ngọt hắc, hơi giống xà phòng.
  6. Xem bã. Bã của trà sen ngon là búp chè xanh, cánh đều; bã lẫn lá to, cẫng nhiều, nhiều màu khác nhau là dấu hiệu trộn.

Muốn đọc chắc hơn, mua một ít trà mà bạn biết rõ là ướp thật từ người quen làm để có mẫu so. Mũi người nhớ mùi kém, đặt hai chén cạnh nhau thì khác biệt hiện ra ngay.

Mẹo thử trà sen nào đáng tin

Trà sen là mặt hàng có nhiều mẹo đồn, phần lớn dựa vào cảm giác. Dưới đây là những mẹo hay nghe nhất.

MẹoNói được gìVì sao
Thơm càng nồng càng là sen thậtSaiƯớp thật cho mùi thanh, mát; mùi nồng gắt thường là dấu hiệu của hương tẩm.
Có gạo sen trong túi là ướp thậtChưa đủGạo sen đã sàng có thể bị rắc lại; phải ngửi chính sợi gạo sen và xem mùi qua lượt pha.
So mùi lượt một và lượt haiLoại được hàng tẩm nặngHương tẩm phủ ngoài tan một lần; trà ướp thật nhạt dần đều.
Ngửi khi nguộiGợi ý tốtNhiều hương tổng hợp lộ mùi ngọt hắc khi nguội; nhưng mũi mỗi người khác nhau.
Đốt trà xem khói thơmKhông làmNguy hiểm và không cho biết gì về nguồn mùi; khói nào của lá khô cũng hắc.
Tỷ lệ hương tẩm, loại hương liệuChỉ phòng kiểm nghiệmCần máy phân tích chất thơm; mũi không tách được chất tự nhiên và chất tổng hợp cùng mùi.

Trà ướp gạo sen, trà ướp bông và trà hương sen khác nhau khi pha

Ba loại cùng mang tên trà sen nhưng ra nước khác nhau. Biết trước điểm khác giúp bạn khỏi nghi oan trà ướp bông là trà kém, hoặc tin nhầm trà hương sen là trà ướp kỹ.

Điểm soƯớp gạo sen nhiều lượtƯớp nguyên bôngTẩm hương sen
Mùi khi mở túiRõ nhưng dịu, phải đưa gầnNhẹ, đôi khi chỉ thoảngNồng, ngửi xa đã thấy
Thứ thấy trong trà khôCó thể còn sợi gạo sen ngàMảnh cánh, nhị khôThường chỉ có chè, hoặc vài sợi rắc mặt
Lượt pha mộtThơm thanh, đầyThơm nhẹ, mátThơm gắt, ngọt
Lượt pha haiCòn rõ, nhạt hơnNhạt nhiềuGần như hết mùi
Khi nguộiVẫn mát, dễ chịuNhạt dầnHay lộ mùi ngọt hắc
Độ bền mùi khi cấtGiữ được vài tháng nếu kínNhanh hảRất bền trong túi

Trà ướp bông lượt hai nhạt nhiều không có nghĩa là tẩm hương; nó chỉ ướp nhẹ hơn. Dấu hiệu phân biệt là mùi lượt một: ướp bông thì nhẹ ngay từ đầu, tẩm hương thì nồng rồi tụt.

Bảng này mô tả xu hướng chung, không phải ngưỡng cứng. Trà ướp gạo sen để quá lâu có thể nhạt như trà ướp bông; vì vậy luôn kết hợp với ngày đóng gói và câu trả lời của người bán.

Đọc bao bì trà sen

Trà sen ướp thật thường ghi thành phần là chè xanh và gạo sen, hoặc chè và hoa sen. Khi có hương liệu, theo quy định hiện hành về ghi nhãn, thành phần phải ghi thêm hương liệu, thường là "hương sen tự nhiên", "hương sen giống tự nhiên" hoặc "hương tổng hợp". Gói ghi "trà hương sen" và có hương liệu trong thành phần là trà tẩm, nói thật về mình. Gói ghi "trà sen ướp" mà thành phần chỉ có chè, không có gạo sen hay hoa sen, là chỗ nên hỏi lại.

Chữ "thủ công", "truyền thống", "ướp tay" không phải cam kết về thành phần. Điều có giá trị hơn là tên cơ sở, nơi sản xuất, mùa ướp và ngày đóng gói. Trà sen ướp thật làm theo mùa sen, trà mới ướp thơm nhất trong vài tháng đầu.

Trà sen túi lọc nhỏ gần như luôn là chè vụn, nên ghi thành phần là căn cứ duy nhất. Loại này không phải lúc nào cũng tệ; chỉ là bạn nên biết mình đang mua trà hương sen, không phải trà ướp sen.

Mua và cất trà sen sao cho đáng đồng tiền

Nguyên lý đầu tiên: trà sen ướp thật đắt vì công và hoa. Một loại trà sen rẻ hơn hẳn mặt bằng chung mà thơm nồng hơn cả loại đắt thì nhiều khả năng mùi không đến từ gạo sen. Không cần nhớ giá; chỉ cần nhớ rằng mùi sen thật tỷ lệ với lượng hoa, và hoa thì không rẻ.

Mua lượng nhỏ trước, xin người bán cho xem trà khô dàn ra đĩa, hỏi ướp mấy lượt, ướp mùa nào. Người làm thật thường kể được quy trình của họ, không cần đến lời quảng cáo. Nếu người bán chỉ nói "thơm lắm, thơm lâu lắm" mà không nói được gì về cách ướp, bạn biết mình cần thử kỹ hơn ở nhà.

Cất trà sen trong hộp kín, để chỗ mát, tránh ánh nắng và tránh xa mọi thứ có mùi. Mở hộp nhiều lần mỗi ngày làm mùi sen bay nhanh; trà mua nhiều nên chia gói nhỏ. Trà sen ướp thật để lâu sẽ nhạt mùi dần, đó là điều tự nhiên; ngược lại, một gói trà để hở cả tháng mà vẫn nồng như ngày đầu là điều đáng ngẫm.

Đã mua trà sen nghi tẩm hương thì làm gì

Giữ lại phần còn lại trong túi, ghi nơi mua, ngày mua. Nếu bạn mua làm quà và chưa đưa đi, đây là lúc nên thử trước một ít theo các bước trên; quà có vấn đề thì người nhận khó nói lại với bạn.

Trà tẩm hương sen thường không gây hại rõ rệt nếu hương liệu là loại được phép, nhưng bạn không biết người làm dùng loại nào. Nếu uống xong thấy nhức đầu, buồn nôn, khó chịu kéo dài, ngừng dùng và đi khám, mang theo gói trà.

Trao đổi với người bán bằng những gì bạn quan sát: lượt hai mất hẳn mùi, gạo sen trong túi ngửi không thấy mùi, nguội đi có mùi hắc. Đề nghị đổi hoặc trả lại. Không nên nói thẳng là hàng giả khi chưa có kết quả kiểm nghiệm, vì người bán lẻ có thể không biết. Nếu cần kết luận, có thể gửi mẫu tới phòng kiểm nghiệm thực phẩm được công nhận và hỏi trước họ có phân tích hương liệu trong chè không.

Câu hỏi thường gặp

Trà sen thật có mùi như thế nào?

Mùi sen ướp thật thanh, mát, hơi ngái, nằm dưới mùi chè. Nhấp một ngụm và thở ra bằng mũi mới thấy rõ, chứ không xộc lên ngay khi mở túi như hương tẩm.

Trong túi trà sen có gạo sen là chắc chắn ướp thật phải không?

Chưa chắc. Gạo sen đã sàng sau khi ướp hết mùi vẫn có thể bị trộn lại cho đẹp. Hãy nhặt vài sợi ra ngửi riêng và so mùi qua hai lượt pha.

Vì sao trà sen pha lượt hai mất hết mùi?

Thường là do hương liệu phủ ngoài mặt lá, tan gần hết ở lượt đầu. Trà ướp thật nhạt dần đều, lượt hai vẫn còn mùi sen rõ dù không bằng lượt một.

Trà hương sen và trà ướp sen khác nhau thế nào?

Trà ướp sen lấy mùi từ gạo sen hoặc bông sen thật. Trà hương sen thường dùng hương liệu, khi đó thành phần trên bao bì phải ghi hương liệu. Đọc dòng thành phần là cách phân biệt nhanh nhất.

Có nên đốt một nhúm trà sen để thử thật giả không?

Không nên. Đốt trong bếp nguy hiểm và mùi khói không nói được mùi sen đến từ gạo sen hay hương liệu. So mùi qua lượt pha và khi nguội an toàn và có ý nghĩa hơn.

Trà sen để lâu có hết mùi không?

Có. Trà ướp thật nhạt dần theo thời gian, nhanh hơn nếu mở hộp nhiều hay để chỗ nóng. Cất hộp kín, chỗ mát, chia gói nhỏ để giữ mùi lâu hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138