ThuanTuy.comThuần Tuý
Dầu ăn, dầu dừa, dầu mè và dầu phộng ép

Dầu gấc nguyên chất: màu đỏ cam sẫm, mùi gấc chín và dầu ăn nhuộm màu

Dầu gấc thật đỏ cam sẫm gần như không xuyên sáng, nhuộm vàng cam mọi thứ nó chạm vào, mùi gấc chín. Cách nhận biết dầu ăn pha màu và vì sao dầu gấc dễ hỏng.

A woman's hands dripping deep red-orange gac oil from a glass dropper onto white paper towel beside halved ripe gac fruit, light wooden kitchen table, macro of texture

Dầu gấc nguyên chất có màu đỏ cam sẫm, đặc màu tới mức rót ra thìa gần như không nhìn xuyên qua được, thoang thoảng mùi gấc chín, và chỉ vài giọt đã nhuộm vàng cam cả nồi xôi. Dầu đỏ tươi trong veo như nước ngọt, vài giọt không đủ lên màu, hay màu trôi đi khi gặp nước mà không bám vào hạt cơm thì nên nghi là dầu ăn pha màu.

Dầu gấc được chuộng vì màu đỏ đẹp cho xôi, bánh, món trẻ em, và vì người ta nói nhiều về chất màu tự nhiên trong gấc. Chính màu đỏ lại là thứ dễ làm giả nhất: dầu ăn rẻ thêm chất tạo màu là có một chai đỏ. Ở nhà bạn kiểm được độ đặc màu, cách màu bám, mùi và độ bền màu dưới nắng. Còn chất tạo màu là loại gì, có được phép hay không, thì chỉ phòng kiểm nghiệm trả lời được.

Dầu gấc thật: vì sao đỏ sẫm, vì sao có mùi và nhanh nhạt màu

Màu đỏ của gấc đến từ các sắc tố tự nhiên họ carotenoid, gồm beta-caroten và lycopen, tập trung ở lớp màng đỏ bao quanh hạt. Những sắc tố này tan trong dầu chứ không tan trong nước. Khi làm dầu gấc, người ta lấy màng đỏ, sấy hoặc rán với dầu rồi ép, lọc; sắc tố đi theo dầu, nên dầu đậm màu tới mức gần như đục.

Vì sắc tố tan trong dầu, dầu gấc thật nhuộm màu bằng cách bám vào chất béo: rưới vào xôi, màu bám đều lên hạt nếp và theo lớp dầu áo ngoài hạt. Cho vài giọt vào nước, màu đi theo giọt dầu nổi lên trên, nước bên dưới gần như không đổi màu.

Dầu gấc có mùi riêng, hơi giống bí đỏ chín, cà rốt nấu, kèm mùi dầu nền nếu được làm bằng cách rán màng gấc với dầu khác. Mùi không nồng, không ngọt kiểu hương liệu.

Carotenoid rất nhạy với ánh sáng, không khí và nhiệt. Để chai dầu gấc ngoài sáng, màu nhạt dần thấy rõ sau vài tuần, mùi chuyển sang hăng, ôi. Đây là lý do dầu gấc thật thường đựng chai tối màu, lượng nhỏ, và nên cất tủ lạnh sau khi mở.

Dầu gấc hay bị làm giả, pha theo cách nào

Dầu ăn nhuộm chất tạo màu. Dầu thực vật rẻ thêm chất tạo màu đỏ cam. Màu có thể rất đẹp, đỏ tươi, trong; vài giọt không đủ lên màu như dầu gấc thật và màu có thể loang ra nước. Nếu chất tạo màu không được phép dùng cho thực phẩm thì đây là chuyện nguy hiểm, không chỉ là chuyện bị lừa tiền.

Dầu gấc pha loãng. Ít dầu gấc thật trộn với nhiều dầu ăn. Màu vẫn là màu gấc nhưng nhạt hơn, xuyên sáng hơn, cần nhiều dầu hơn mới lên màu xôi. Mùi gấc yếu.

Dầu gấc pha màu từ củ quả khác. Dầu ăn được nhuộm bằng chất màu từ củ quả khác, như hạt điều nhuộm, rồi gọi là dầu gấc. Màu ra sắc khác, thiên cam đất hoặc vàng, mùi khác.

Dầu gấc đã cũ, đã ôi. Không phải pha, nhưng hay gặp ở chai bán lẻ trưng ngoài sáng: màu nhạt ngả vàng nâu, mùi hăng như dầu ôi.

Thêm hương để có mùi gấc. Ít gặp hơn vì người mua dầu gấc ít để ý mùi. Nếu chai dầu có mùi ngọt, thơm gắt kiểu kẹo trái cây thì đó không phải mùi gấc.

Kiểm dầu gấc ở nhà

Cần một thìa inox trắng sáng, một ly thuỷ tinh trong đựng nước lạnh, khăn giấy trắng, một nắm xôi hoặc cơm nóng. Làm ở chỗ có ánh sáng ban ngày.

  1. Rót một thìa dầu, giơ lên trước cửa sổ. Dầu gấc thật đỏ cam sẫm, gần như không thấy được đáy thìa qua lớp dầu dày. Dầu đỏ trong veo nhìn rõ đáy thìa là dầu loãng màu hoặc nhuộm.
  2. Nhỏ hai ba giọt vào ly nước lạnh. Dầu gấc nổi thành giọt đỏ trên mặt nước, nước bên dưới gần như không màu. Nước chuyển hồng, cam đều cả ly là dấu hiệu có chất tạo màu tan trong nước; ngừng dùng chai đó cho đồ ăn.
  3. Chấm một giọt lên khăn giấy trắng, để mười lăm phút. Dầu gấc thật loang thành vết cam đỏ đậm ở tâm, nhạt dần ra viền nhưng viền vẫn có màu cam. Tâm đỏ mà viền loang không màu rộng, hoặc có quầng màu tách khỏi vết dầu, thì nghi màu được thêm vào.
  4. Trộn vài giọt dầu vào một nắm xôi hoặc cơm nóng. Dầu thật cho màu vàng cam đều, bám vào hạt. Phải dùng nhiều dầu mới lên màu là dầu pha loãng.
  5. Phẩy tay trên miệng chai để ngửi. Mùi gấc chín, bí đỏ, nhẹ là phù hợp. Mùi gắt như kẹo, mùi hoá chất, hoặc mùi ôi hăng là có vấn đề.
  6. Để một ít dầu trong chén thuỷ tinh cạnh cửa sổ có nắng vài ngày, so với phần dầu cất trong tủ tối. Dầu gấc thật nhạt màu dần thấy rõ; dầu nhuộm màu tổng hợp thường giữ màu bền bất thường.

Bước ly nước lạnh là bước có ích nhất và không cần nếm. Nước đổi màu thì đừng dùng chai đó nấu cho trẻ hay cho người lớn, giữ lại để phản ánh.

Mẹo thử dầu gấc: cái nào có lý

Dầu gấc ít mẹo lan truyền hơn mật ong hay cà phê, nhưng vẫn có vài câu nói dễ hiểu sai.

MẹoNói được gìVì sao
Màu càng đỏ tươi càng thậtSaiDầu gấc thật đỏ cam sẫm; đỏ tươi trong veo thường là dầu nhuộm
Nhỏ vào nước xem nước có đổi màuCó ích, phát hiện màu tan trong nướcSắc tố gấc tan trong dầu, không nhuộm nước; chất màu tan trong dầu thì phép thử không bắt được
Để ra nắng xem màu có phaiGợi ýCarotenoid phai dưới nắng; màu tổng hợp bền hơn, nhưng không phải luôn luôn
Dầu đặc sánh là dầu thậtKhông chắcĐộ sánh tuỳ dầu nền và nhiệt độ
Chất tạo màu là chất gì, có được phép khôngChỉ phòng kiểm nghiệmCần phân tích chất màu bằng thiết bị
Hàm lượng beta-caroten, lycopen bao nhiêuChỉ phòng kiểm nghiệmMắt chỉ thấy màu đậm nhạt, không đo được lượng

Với dầu gấc, nhìn màu và ly nước lạnh đã loại được phần lớn dầu nhuộm thô. Dầu nhuộm bằng chất màu tan trong dầu thì khó hơn, và đó là lý do chọn nguồn đáng tin quan trọng như vậy.

Đọc nhãn dầu gấc

Tên sản phẩm "dầu gấc" và thành phần nên chỉ có màng gấc, hoặc màng gấc và một loại dầu nền được nêu rõ, vì nhiều cách làm dầu gấc dùng dầu khác để chiết màu. Thành phần có "chất tạo màu", "màu thực phẩm", "phẩm màu" là dầu có thêm màu, không còn là dầu gấc nguyên chất dù màu đó có được phép.

Ngày sản xuất quan trọng với dầu gấc hơn với dầu ăn thường, vì sắc tố mất dần theo thời gian. Hạn dùng rất dài cho dầu gấc đựng chai trong cần được hỏi lại. Nhãn nên có hướng dẫn bảo quản như để nơi tối, để tủ lạnh sau khi mở.

Các chữ "giàu vitamin", "bổ mắt", "tốt cho trẻ" là lời quảng cáo về công dụng, không phải cam kết về độ thật. Dầu gấc là thực phẩm; cách dùng cho trẻ nên theo hướng dẫn của nhân viên y tế, không theo lời trên chai.

Đơn vị chịu trách nhiệm, địa chỉ, sản phẩm được công bố theo quy định hiện hành là những thông tin cho bạn chỗ dựa khi cần phản ánh. Dầu gấc chai không nhãn bán theo lời giới thiệu thì bạn không có chỗ dựa đó.

Mua dầu gấc ở đâu đáng tin và cất ra sao

Mua chai nhỏ, tối màu, nơi bán có người chịu trách nhiệm, có ngày sản xuất. Dầu gấc rẻ hơn hẳn mặt bằng chung, hay chai to đỏ tươi đựng chai trong bày dưới nắng, là lúc nên dừng lại. Làm dầu gấc cần nhiều trái gấc chín cho một lượng dầu nhỏ, nên giá thấp bất thường khó giải thích.

Lần đầu mua của một nguồn, lấy chai nhỏ nhất, làm ngay phép thử ly nước lạnh và trộn xôi. Đạt rồi mới mua tiếp. Giữ lại vài giọt của chai đạt trong lọ nhỏ ở ngăn mát để làm mẫu so màu cho lần sau.

Sau khi mở, đậy kín, cất ngăn mát, dùng dần trong vài tháng. Lấy dầu bằng thìa hoặc ống nhỏ giọt sạch, khô; nước lọt vào làm dầu nhanh hỏng. Dầu chuyển màu nâu nhạt, mùi hăng, vị đắng là đã ôi.

Dầu gấc nhuộm màu rất bền trên vải, thớt nhựa, hộp nhựa. Đó là đặc tính của sắc tố tan trong dầu, không phải dấu hiệu dầu có chất lạ. Dùng thìa inox hoặc thuỷ tinh để đong cho dễ rửa.

Nghi dầu gấc nhuộm màu thì làm gì

Nếu ly nước lạnh chuyển màu hoặc dầu có mùi hoá chất: ngừng dùng ngay, nhất là cho trẻ nhỏ. Đừng nghĩ "chỉ là màu" mà dùng nốt, vì bạn không biết đó là chất tạo màu gì.

Giữ lại chai còn dầu, đậy kín, để ngăn mát. Chụp ảnh ly nước đã đổi màu ngay khi làm thử, vì màu có thể đổi theo thời gian. Chụp nhãn, ghi ngày mua, nơi mua, giữ tin nhắn hoặc hoá đơn.

Người trong nhà có biểu hiện khó chịu, nổi mẩn, đau bụng sau khi ăn món dùng dầu gấc thì đi khám, mang theo chai dầu để bác sĩ biết đã ăn gì. Trẻ nhỏ cần được đưa đi khám sớm.

Phản ánh với người bán bằng điều quan sát được: nước đổi màu, màu không bám xôi, mùi lạ. Muốn biết chất màu là gì, có được phép dùng không, gửi mẫu tới phòng kiểm nghiệm thực phẩm được công nhận. Với nghi vấn chất màu không được phép, kết quả kiểm nghiệm giúp cơ quan chức năng xử lý đúng người đúng việc, thay vì một lời tố trên mạng có thể oan cho người bán.

Câu hỏi thường gặp

Dầu gấc thật có màu gì?

Đỏ cam sẫm, đặc màu tới mức rót ra thìa gần như không nhìn thấy đáy. Dầu đỏ tươi trong veo nhìn xuyên được thường là dầu loãng màu hoặc dầu ăn nhuộm.

Nhỏ dầu gấc vào nước, nước đổi màu có sao không?

Có. Sắc tố gấc tan trong dầu, không nhuộm nước. Nước chuyển hồng hoặc cam đều là dấu hiệu có chất tạo màu tan trong nước; ngừng dùng cho đồ ăn và giữ lại để phản ánh.

Vì sao dầu gấc để lâu bị nhạt màu?

Sắc tố carotenoid trong gấc nhạy với ánh sáng, không khí và nhiệt nên phai dần. Cất chai tối màu trong ngăn mát và dùng trong vài tháng sau khi mở.

Dầu gấc có cần để tủ lạnh không?

Sau khi mở thì nên để ngăn mát, đậy kín, vì dầu gấc dễ ôi và mất màu. Trước khi mở cất nơi tối, mát theo hướng dẫn trên nhãn.

Dầu gấc màu giữ nguyên dưới nắng nhiều ngày có phải dầu giả?

Chưa chắc nhưng nên nghi. Dầu gấc thật phai màu thấy rõ dưới nắng; màu bền bất thường gợi ý có chất tạo màu. Cần kết hợp với phép thử ly nước và mùi.

Có nên tự làm dầu gấc ở nhà?

Làm được nếu bạn có gấc chín tốt, làm sạch sẽ và cất đúng cách. Dầu tự làm không có chất bảo quản nên lượng nhỏ, cất ngăn mát và dùng sớm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138