ThuanTuy.comThuần Tuý
Sữa tươi, sữa hạt, bơ và chế phẩm sữa

Sữa bò tươi chia chai không nhãn: sữa pha nước, sữa hớt váng và vì sao phải đun sôi

Sữa bò tươi chia chai có thể bị pha nước, hớt váng, để lâu không lạnh. Cách để ngăn mát xem lớp kem, nhỏ giọt trên đĩa nghiêng, đun sôi và vì sao không uống sống.

An older woman's hands tilting a white ceramic plate to watch a drop of fresh milk run down its surface, tiled countertop, macro of texture, bright window light

Sữa bò tươi chia chai không nhãn có thể là sữa vắt thật, nhưng cũng hay gặp ba vấn đề: pha thêm nước, hớt bớt lớp kem béo trước khi bán, và không được giữ lạnh từ lúc vắt tới tay người mua. Ở nhà, để ngăn mát qua đêm xem lớp kem nổi, nhỏ giọt trên đĩa nghiêng và đun sôi giúp bạn nhận ra sữa quá loãng; còn chuyện an toàn vi sinh thì chỉ đun sôi kỹ mới xử lý được.

Sữa chưa qua xử lý nhiệt từ trại có vi khuẩn tự nhiên, kể cả loại gây bệnh, nên dù thật đến đâu cũng không nên uống sống. Pha nước, hớt váng là cách tăng lời dễ nhất với sữa không nhãn, vì không ai đo hàm lượng chất khô. Phép thử ở bếp chỉ bắt được pha nhiều; pha ít, thêm chất để che, hay có chất không được phép thì phải nhờ phòng kiểm nghiệm.

Sữa bò vừa vắt trông và cư xử ra sao

Sữa vừa vắt chưa đồng hoá: chất béo nằm thành những giọt khá lớn, nhẹ hơn nước. Để yên trong lạnh vài giờ, các giọt này nổi lên tạo lớp kem vàng ngà dày rõ trên mặt chai, phần dưới trắng hơi xanh nhạt. Lớp kem càng dày, sữa càng nhiều béo. Đây là điểm khác lớn nhất so với sữa hộp đã đồng hoá, vốn không nổi váng.

Màu sữa bò tươi trắng ngà, hơi vàng ở lớp kem, mùi sữa nhẹ có khi thoảng mùi chuồng trại, mùi cỏ tuỳ thức ăn của bò. Độ béo, độ đặc thay đổi theo giống bò, giai đoạn cho sữa, mùa, và cả theo lần vắt sáng hay chiều. Vì vậy không có một "chuẩn" màu hay độ đặc duy nhất cho sữa thật; điều có ích là so sữa của cùng một nguồn qua nhiều ngày.

Khi đun, sữa vắt nổi bọt nhiều, sôi trào nhanh, và khi nguội tạo lớp váng dày gồm đạm và béo. Sữa nhiều béo cho váng dày, béo ngậy; sữa đã hớt kem cho váng mỏng, sữa nhạt.

Sữa vắt cũng chua nhanh nếu không được làm lạnh. Vi khuẩn lactic có sẵn trong sữa ăn đường sữa, sinh axit; sữa để ngoài trời nóng nửa ngày có thể đã chua nhẹ, đun lên thì lợn cợn, vón hạt. Vì vậy sữa vón khi đun thường là dấu hiệu sữa để lâu hoặc không giữ lạnh, chứ không phải dấu hiệu pha. Nó vẫn là lý do để đổi nguồn, vì sữa không được giữ lạnh cũng là sữa nhiều vi khuẩn.

Những kiểu pha, hớt và lỗi bảo quản

Pha nước. Kiểu đơn giản nhất, tăng thể tích. Sữa loãng, xanh nhạt hơn, lớp kem mỏng, đun lên váng mỏng, vị nhạt. Pha bằng nước không sạch còn đưa thêm vi khuẩn vào sữa.

Hớt kem trước khi bán. Để sữa nổi kem rồi hớt bớt lớp trên để làm bơ, kem hay bán riêng, phần dưới bán làm sữa nguyên. Sữa trắng xanh, ít béo, lớp kem gần như không có.

Pha sữa bột vào. Để che sữa loãng hoặc lúc thiếu sữa. Có mùi bột, hậu vị khô; khó nhận ra nếu pha ít.

Không giữ lạnh. Sữa vắt để ngoài vài giờ trước khi đóng chai, chở bằng xe máy giữa trưa. Đây không phải gian lận nhưng là rủi ro thật: vi khuẩn tăng nhanh, sữa chua sớm, dễ gây đau bụng.

Thêm chất để giữ lâu hoặc che dấu. Có những tình huống được báo chí kể về chất không được phép cho vào sữa để giữ lâu hay để làm sữa loãng trông đặc. Không có cách thử an toàn nào ở nhà cho chuyện này; chỉ phòng kiểm nghiệm trả lời được.

Thử ở bếp: để lạnh, nhỏ giọt, đun sôi

Ba phép thử dưới đây không cần dụng cụ gì đặc biệt. Làm với chai sữa chưa lắc, càng tốt nếu có một chai sữa từ nguồn bạn tin để so.

  1. Để nguyên chai sữa trong ngăn mát qua đêm, không lắc. Sáng ra nhìn ngang chai dưới ánh sáng: đo bằng mắt bề dày lớp kem vàng ngà trên cùng. Sữa nguyên thường có lớp kem rõ; lớp kem mỏng như sợi chỉ hoặc không có là sữa đã hớt kem hoặc pha loãng.
  2. Lắc đều chai. Nhỏ một giọt sữa lên đĩa sứ trắng sạch, nghiêng đĩa nhẹ. Sữa nguyên chảy chậm, để lại vệt trắng đục phía sau; sữa pha nhiều nước chảy nhanh, vệt mờ, trong ở mép. Làm vài lần, so với sữa nguồn tin cậy.
  3. Rót sữa vào nồi, đun lửa vừa tới khi sôi, khuấy để khỏi khê. Sữa nguyên nổi bọt dày, sôi trào nhanh. Tắt bếp, để nguội.
  4. Khi nguội, quan sát lớp váng: sữa nguyên cho váng dày, nhăn, béo; sữa hớt kem hoặc pha nước cho váng mỏng, dễ rách.
  5. Nếm một ngụm sữa đã đun, để nguội. Sữa nguyên béo ngậy, ngọt nhẹ; sữa loãng nhạt, như có nước. Mùi chua, đắng, mùi lạ là bỏ, không uống tiếp.

Đừng nếm sữa sống để thử. Mọi bước nếm chỉ làm sau khi đã đun sôi.

Mẹo nào nói được điều gì

Các mẹo này chỉ có ý nghĩa với sữa vắt chưa đồng hoá; đem áp cho sữa hộp sẽ sai.

MẹoNói được gìVì sao
Lớp kem dày qua đêm là sữa nguyênKhá tốtBéo nổi lên tự nhiên khi chưa đồng hoá; nhưng độ béo thay đổi theo bò, theo mùa
Giọt sữa chảy chậm trên đĩa nghiêng là không pha nướcChỉ bắt được pha nhiềuPha ít nước, hoặc pha thêm sữa bột để bù độ đặc, thì không thấy
Váng dày khi đun là sữa thậtGợi ýVáng phụ thuộc lượng đạm và béo; sữa pha bột cũng có váng
Sữa để ngoài lâu không chua là sữa thậtSai và nguy hiểmSữa vắt thật để ngoài sẽ chua; lâu không chua mới cần nghi
Thử chất không được phép trong sữaChỉ phòng kiểm nghiệmCần phương pháp phân tích chuyên dụng; không có mẹo an toàn ở nhà

Tỷ trọng kế đo sữa có bán cho trại và người thu mua, cho phép ước tính sữa có bị pha nước nhiều hay không. Nhưng con số phụ thuộc nhiệt độ và độ béo, cần biết cách đọc; với người mua lẻ ở nhà, ba phép thử trên và việc mua đúng nguồn có ích hơn.

Không có nhãn thì đọc lời người bán

Sữa chia chai thường không có nhãn, nên lời giới thiệu của người bán đóng vai trò nhãn. Mỗi câu dưới đây nên được hiểu đúng mức của nó.

Người bán nóiThực ra cho biếtCâu nên hỏi thêm
Sữa nguyên chất, không phaChưa cho biết gì có thể kiểmCó hớt kem không, vì sữa hớt kem vẫn "không pha nước"
Sữa vắt sáng nayThời điểm vắtTừ lúc vắt tới lúc giao sữa được làm lạnh thế nào
Sữa sạch, uống sống đượcLời hứa không ai bảo đảmSữa có được xử lý nhiệt không; nếu không thì vẫn phải đun
Bò ăn cỏ, nuôi thảCó thể ảnh hưởng màu và mùi sữaCó thể đến xem trại hoặc chỗ chứa sữa không
Sữa đã thanh trùngCó xử lý nhiệtXử lý ở đâu, bằng thiết bị gì, hạn dùng bao lâu

Người bán làm thật thường vui khi được hỏi kỹ, vì đó là cơ hội để họ khác với hàng trôi nổi. Câu trả lời vòng vo, hoặc lời hứa "uống sống được" kèm thái độ khó chịu khi bạn nói sẽ đun, là thông tin đáng để ý hơn mọi phép thử.

Vì sao sữa chia chai phải đun sôi trước khi uống

Sữa vắt từ con bò khoẻ mạnh vẫn có vi khuẩn từ da bò, tay người vắt, dụng cụ, không khí chuồng trại. Một số loại có thể gây bệnh đường ruột, nặng hơn ở trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch. Không thể nhìn, ngửi, nếm mà biết sữa có những vi khuẩn này hay không, nên lời nói "sữa sạch, uống sống được" không có giá trị bảo đảm.

Đun sôi kỹ, khuấy đều cho sữa sôi toàn bộ chứ không chỉ sủi ở mép, là cách xử lý an toàn ở nhà. Sau đó để nguội nhanh (ngâm nồi trong chậu nước lạnh), cho vào chai sạch có nắp, để ngăn mát và dùng trong khoảng một hai ngày. Đun sôi làm mất bớt một ít mùi "tươi", nhưng đổi lại tránh được rủi ro không cần thiết.

Sữa đã chua, đã có mùi lạ thì đun không cứu được: độc tố một số vi khuẩn sinh ra không mất khi đun. Gặp chai như vậy, bỏ đi.

Mua sữa chia chai từ ai và khi nghi ngờ

Nguồn đáng tin là người bán cho bạn biết sữa từ đâu, vắt lúc nào, được làm lạnh ra sao, và sẵn sàng để bạn đến xem cách họ chứa, chở sữa. Chai giao tới phải còn lạnh, sạch, nắp kín. Mua lượng nhỏ trong vài ngày, làm các phép thử trên, so qua nhiều lần rồi mới đặt đều. Sữa rẻ hơn hẳn mặt bằng chung, người bán không trả lời được câu hỏi về nguồn, là những điều nên dừng lại.

Nếu thấy sữa loãng bất thường, lớp kem lúc có lúc không, hãy nói thẳng với người bán điều bạn thấy, kèm ảnh chai sữa sau một đêm để lạnh. Nếu uống xong cả nhà cùng đau bụng, nôn, tiêu chảy, đến cơ sở y tế, trường hợp nặng gọi 115; giữ lại chai sữa còn lại trong tủ lạnh để nếu cần có mẫu kiểm nghiệm. Phản ánh với cơ quan quản lý an toàn thực phẩm nơi bạn ở khi nhiều người cùng gặp. Kể đúng điều mình thấy, không gán tội danh cho người bán khi chưa có kết quả.

Câu hỏi thường gặp

Sữa bò tươi nhà vắt có uống sống được không?

Không nên. Sữa chưa xử lý nhiệt có thể chứa vi khuẩn gây bệnh mà không nhìn, ngửi được. Đun sôi kỹ trước khi uống, nhất là cho trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai.

Sữa bò tươi chia chai để được bao lâu?

Sau khi đun sôi và để nguội nhanh, sữa để ngăn mát dùng trong khoảng một hai ngày. Sữa chưa đun càng phải để lạnh và đun càng sớm càng tốt. Có mùi chua là bỏ.

Vì sao sữa bò tươi hôm có váng dày, hôm không?

Độ béo thay đổi theo bò, theo mùa, theo lần vắt sáng hay chiều. Dao động nhẹ là bình thường. Lớp kem gần như mất hẳn và sữa loãng hơn hẳn mới là dấu hiệu cần hỏi người bán.

Sữa bò tươi có màu hơi xanh có phải pha nước không?

Phần sữa dưới lớp kem vốn hơi xanh nhạt vì ít béo. Sau khi lắc đều mà vẫn xanh nhạt, loãng, chảy nhanh trên đĩa nghiêng thì mới nghi pha nước hoặc đã hớt kem.

Có thể tự đo sữa pha nước bằng dụng cụ không?

Có tỷ trọng kế đo sữa, nhưng kết quả phụ thuộc nhiệt độ và độ béo, cần biết cách đọc. Với người mua lẻ, quan sát lớp kem, giọt trên đĩa và váng khi đun là đủ để phát hiện pha nhiều.

Lớp kem nổi trên sữa bò tươi có ăn được không?

Được, đó là phần béo của sữa, nhưng cũng phải đun sôi như phần sữa còn lại. Nhiều nhà khuấy lại vào sữa, hoặc hớt ra để làm bánh, nấu ăn sau khi đã đun.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138